ΑΝΤΑΝΆΚΛΑΣ
Φιλοξενία Δημιουργεί δεσμούς
Αγία Γραφή ως πηγή έμπνευσης
Αυτή η Ευρώπη έγινε σπουδαία χάρη στην έμπνευση και την εμψύχωση του χριστιανισμού. Στο πέρασμα των αιώνων άσκησαν οι χριστανοι την ιδέα της φιλοξενίας. Για να δούμε το πως η χριστιανική φιλοξενία βοήθησε σημαντικά την Ευρώπη, θα χρησιμοποιήσουμε για λίγο την Βίβλο.
Ηδη στην παλαιά Αιαθηκη βρίσκουμε την παμπάλαια ιστορία του Αβραάμ και της γυναυτας του Σαρας ( Γεν. 18,1-10) οι οποίοι υποδέχονται τρεις μυστηριώδεις επισκέπτες με μεγάλη ευχαρίστηση. Παρ’ ότι αυτή η ιστορία δεν είναι παράδειγμα για την Αγια Τριάδα για τους Ορθοδόξους χριστιανούς, είναι γνωστή σαν “φιλοξενία του Αβραάμ”, φιλοξενία σε κάποιον ξένο (σε αυτή την περίπτωση με την μορφή του αγγέλου) ο οποίος είναι ο θεός.
Στο χαρούμενο Μυνημα του Ιησού μας δίνεται η ταύτιση του θεού με κάποιο ξένο σαν βαθύτατη έμπνευση για να καλωσορίσουμε έναν φιλοξενούμενο. Ετσι είναι και στα έργα της ευσπλαχνίας ( Μτ.25,35 ). “Επειδή…ειμουν ένας ξένος και με φιλοξένησες.”. Είναι ο θεός ο ίδιος που έρχεται σε σένα και ο οποίος θα θυμιθει στην Τελευταία κρίση αυτή την καλή πράξη ευσπλαχνίας.
Είναι και εκείνη η σκηνή του Ιησού στην Μάρθα και την Μαρία ( Λκ. 10.38-42 ) η οποία θεωρείται απ’ την ιεροκηρυξη σαν μια παρακίνηση για να περιποιηθείς καλά τον φιλοξενούμενο σου, δηλαδή να σκέφτεσαι μονό το πρόσωπο που φιλοξενείς και όχι ασήμαντα πράγματα.
Ο Απόστολος Παύλος ύμνησε την φιλοξενία σαν μια ιδιαίτερη αρετή, σίγουρα για τους αρχηγούς ( Ρωμ.12.13, 1 Τιμ. 3,2, 1 Τιμ.5.10, Τιτ.1.7-8 ). Ακόμη ο Πέτρος παρακινεί τους ακολούθους του ( 1 Πετρ.4.9 ) να δείξουν φιλοξενία χωρίς να γκρινιάζουν. Και το γράμμα στους Εβραίους θυμίζει τον Αβραάμ “Μην ξεχνάτε την φιλοξενια,διοτι πολλοί φιλοξένησαν αγγέλους χωρίς καν να το γνωρίζουν”.
Χαιρετίζοντας τις πρωτοβουλίες στην Αμβέρσα και την Ευρώπη
Αυτή η επιβραβευμένη αξία χρησιμοποιήθηκε απ’ τους ακολούθους του Ιησού . Εκτος απ’ την ξεχωριστή φιλοξενία στο σπίτι τους οι χριστιανοί έφτιαξαν πολλά ιδρύματα για να διαδοσουν αυτήν την κοινωνική υπηρεσία σε μεγαλύτερη κλίμακα.
Στο τέλος του Ρωμαϊκού κράτους υπάρχουν ήδη πολλά χριστιανικά ιδρύματα οπού προφσερονται μια στέγη και περιποίηση στους ξένους και τους φτωχούς, οι οποίοι είναι πράγματι “φιλοξενούμενοι”. Το Ηοtel-Dieu ( ξενώνας για το θεό ), υπάρχει στο Παρίσι ήδη τον 7ον αιώνα. Στα Βαλκάνια υπάρχει το ξενοδοχείο, ένας κινητός ξενώνας για ξένους.
Οι Βενεδικτίνοι είναι αυτοί οι οποίοι βοήθησαν στο κτίσιμο νοσοκομείων για διαβατές στην αρχή του μεσαίωνα. Ο νομός τους (περ.540) τους διατάζει να καλωσορίζουν κάθε φιλοξενούμενο σαν το Χρίστο και για αυτό έχουν στα μοναστήρια τους ένα δωμάτιο για επισκέπτες η “νοσοκομείο” για διαφόρους διαβατές.
Ενα ξεχωριστό κεφαλαίο αποτελούν οι μεγάλες προσκυνητικες πορείες, με τις κυριότερες αυτές για τον Αγιο Γιάκομπ της Κομποστελα στη βόρεια Ισπανία οπού υπάρχει μια πραγματική αλυσίδα από ξενώνες, οι οποίοι διοικούνται από μοναστήρια, πρώην προσκυνυτες η άλλους ιδιώτες. Οπως σε τόσα πολλά μέρη, βρίσκεται στην Αμβέρσα του 15 ον αιώνα, στο δρόμο της Κομποστελα από την βόρεια Ευρώπη μέχρι το Παρίσι, ένα σπίτι προσκυνητών με παρεκλησι έξω από τις πύλες της πόλης. Αυτό το παρεκλησι έδωσε αφορμή για το κτίσιμο της ιδιαίτερα όμορφης εκκλησίας του Αγιου Ιακώβου. Στον 16 ον αιώνα βρίσκεται αυτός ο ξενώνας στην Πρινσεςστραατ (Prinsesstraat).
Στις ταξιδιωτικές εισηγήσεις προσκηνυτων για την Κομποστελα βρίσκουμε πολλά παραδείγματα φιλοξενίας.
Ομως η φιλοξενία χρησιμοποιείται και για να κανείς μια δουλεία και μερικές φορές για να κερδίσεις λεφτά με ένα πονηρό τρόπο. Ο περίφημος θρύλος του Αγιου Ιακώβου, οπού σώνει έναν απαγχωνισμενο και ο φιλάργυρος, αλητηριος καπηλος καταδικάζεται σε θάνατο, τονίζει ότι ο πραγματικός χριστιανός πρέπει να εμποδίζει οιαδήποτε απατεωνια εναντίον των ξένων.
Πολλοί Αγιοι, όπως ο Αγιος Ιουλιανός και οΑγιος Γερτρούδης απ’ το Νεεβελ (και οι δυο απ’ τον7 ον αιώνα) γίνονται προστάτες πανδοχείων επειδήκαι οι ίδιοι τους είναι τόσο φολοξενοι. ΣτηνΑμβέρσα υπάρχει ξενώνας του Αγιου Ιουλιανού.
Λόγω τωνσταυροφοριών ιδρύθηκανπραγματικές ομάδες νοσοκομείων των ιπποτών, όπως η του Αγιου Ιωάννη της Ιερουσαλήμ (η λεγομένη Μαλτεζερ, περί το 1040) και η Γερμανική 1190, η οποία ιδρύθηκε για να υποδέχεται τους προσκυνητές και να τους προστατεύει από τους Μωαμεθανούς εχθρούς.
Ποιο ειρινικη είναι η ράτσα των σκύλων του Αγιου Βερνάρδου, τα οποία ονομάστηκαν κατά τον Αγιο Βερνάρδο της Μεντον, ο οποίος έκτισε στα δυο Ελβετικά περάσματα στις Αλπεις, τα οποία και πήραν το όνομα του, ένα μοναστήρι το 962. Οι μοναχοί είχαν καθήκον τους, να βρίσκουν χαμένους η σκεπασμένους απ’ το χιόνι ταξιδιώτες. Η ευγνωμοσύνη των ανθρώπων που σώζονται δεν ήταν μικρή και έτσι αποκτούν οι ιερείς δωρεές απ’ όλη την Ευρώπη.
Απ’ τον 13 ον αιώνα γίνονται πολλοί ξενώνες, στις πόλεις με νοσοκομεία οπού το ενδιαφέρον επυχεντρωνεται στην ιατρική περίθαλψη των πολιτών οι οποίοι φυσικά θεραπευοναι εκεί.
Φιλοξενία: μια ζεστή αξία, για να μην πληρώσει …
